Detaylı bilgi için betmatik adresini ziyaret edebilirsiniz.
Uluslararası bir araştırma grubu, Doğu Sibirya’daki Baykal Gölü çevresinde yer alan dört avcı-toplayıcı mezarlığında bulunan insan kalıntılarını inceledi. Elde edilen veriler sayesinde, antik dişlerde korunan DNA örnekleri üzerinden Yersinia pestis bakterisinin bilinmeyen erken dönem türlerinin varlığı tespit edildi. Çalışmada incelenen 46 bireyden 18’inde veba bakterisine ait genetik izler bulundu. Bu oran, Orta Çağ’daki bazı veba mezarlıklarında görülenlerden bile daha yüksek çıktı. Araştırma Kopenhag Üniversitesi’nin liderliğinde gerçekleştirilmiş olup bulgular Nature dergisinde yayımlandı.
Mezarlıklardaki ölüm dağılımının gizemi yıllardır çözülememişti. Özellikle çocuklar ve gençler arasında dikkat çekici bir şekilde yüksek ölüm oranları kaydedilmişti. Radyokarbon tarihlendirme teknikleri kullanılarak yapılan incelemelerde, pek çok kişinin kısa bir zaman diliminde hayatını kaybettiği belirlendi. Bazı durumlarda ise kardeşlerin ve ebeveynlerin aynı zamanda yaşamlarını yitirdiği ve birlikte gömüldüğü saptandı. Bilim insanları bu durumun, toplumlarda ciddi veba salgınlarının yaşandığını ortaya koyduğunu ifade ediyor.
Alberta Üniversitesi’nden arkeolog Andrzej Weber, uzun zamandır açıklanamayan yüksek çocuk ölümlerinin muhtemel sebebinin veba olabileceğini dile getirdi. Geçmişte birçok bilim insanı, vebanın erken dönem türlerinin büyük salgınlara neden olamayacak kadar zayıf olduğunu düşünüyordu. Ancak yeni araştırmalardan elde edilen genetik veriler bu görüşün değişmesine yol açtı.
Araştırmacılar, antik veba türlerinde daha sonraki dönemlerde görülmeyen özgün genetik faktörler keşfetti. Bu genetik yapıların güçlü bağışıklık tepkileri oluşturabileceği ve dolayısıyla enfeksiyonların daha ölümcül hale gelmesine neden olabileceği belirtildi. Kopenhag Üniversitesi’nden Doç. Dr. Martin Sikora ise antik veba türlerinin pirelerle yayılma mekanizmasına sahip olmamalarına rağmen son derece etkili ve öldürücü olabileceklerini ifade etti.
Bu çalışma ayrıca vebanın kökenine dair tartışmalara da önemli katkılarda bulundu. Araştırmacılar elde ettikleri verilerin hastalığın ilk olarak Orta Asya veya Kuzeydoğu Asya’da ortaya çıktığı fikrini desteklediğini belirtti. Arkeolojik buluntular, araştırmaya dahil olan avcı-toplayıcı toplulukların günümüzde de veba taşıyan dağ sıçanlarıyla yakın etkileşim içinde olduğunu gösteriyor.
Sonuç olarak, bilim insanları hastalığın enfekte dağ sıçanlarından insanlara geçiş yapmış olabileceğini ve tarih öncesi dönemde ölümcül salgınlara yol açmış olabileceğini değerlendiriyorlar. Bu bulgular, hem antik toplumların sağlık koşullarına ışık tutmakta hem de tarihin derinliklerine dair yeni bilgiler sunmaktadır.
Güncel erişim için betmatik giriş sayfasını inceleyebilirsiniz.
