Düz tabanlık, çocukluk döneminde yaygın olarak görülen ortopedik bir durumdur ve aileler için sıkça kaygı kaynağı oluşturabilir. Ancak uzmanlar, her düz tabanlık vakasının tedavi gerektirmediğini belirtmektedir. Özellikle küçük yaştaki çocuklarda görülen esnek düz tabanlık, genellikle fizyolojik bir süreç olarak kabul edilir. Ancak, ağrı, yürüme zorluğu veya çabuk yorulma gibi semptomlar söz konusuysa, bu duruma daha dikkatli yaklaşmak önemlidir. Erken değerlendirme ve uygun yönlendirme, ilerleyen yaşlarda kalıcı sorunların oluşmasını önlemede kritik bir rol oynamaktadır.
“Düzenli Gözlem Şart”
Uzman Fizyoterapist Ahmet Burak Sezgin, düz tabanlık vakalarının büyük çoğunluğunun geçici olduğunu ifade ederek, “Çocuk büyüdükçe bu durum genellikle kendiliğinden düzelir. Bu süreçte ayak kaslarının güçlenmesi, denge ve farkındalık gelişimi ile yürüyüşün olgunlaşması büyük önem taşır. Ancak bazı durumlarda düz tabanlık kalıcı hale gelebilir. Özellikle yapısal problemlerin veya bağ dokusu gevşekliğinin varlığı, ilerleyen yaşlarda da bu durumun devam etmesine neden olabilir. Bu sebeple düzenli gözlem yapmak gereklidir” diye belirtti.
“Ağrı Her Zaman Belirleyici Değil”
Sezgin, çocuklarda ayak ağrısı, çabuk yorulma, yürümekte zorlanma ve sık düşme gibi belirtilere dikkat edilmesi gerektiğini vurgulayarak, “Bu durumda bir uzmana başvurulması şarttır. Ayrıca tek taraflı düz tabanlık, ayakta sertlik, belirgin şekil bozuklukları ya da ayak arkının hiç oluşmaması gibi durumlar da mutlaka değerlendirilmeli” şeklinde konuştu. Ağrının her durumda belirleyici olmayabileceğini belirten Sezgin, “Özellikle sert düz tabanlıklar veya biyomekanik uyumsuzluklar, erken dönemde ağrı yaratmasa bile zamanla farklı bölgelerde yüklenme sorunlarına yol açabilir. Bu nedenle ‘ağrı yoksa sorun yoktur’ anlayışı doğru değildir. Fonksiyonel değerlendirme, bu noktada büyük bir önem taşır” dedi.
Düz tabanlığın çocuğun duruşunu ve yürüyüşünü olumsuz etkileyebileceğine dikkat çeken Sezgin, “Eğer düz tabanlık düzelmezse ve biyomekanik olarak vücutta zincirleme etkiler oluşturursa, ayaktan başlayarak diz, kalça ve bel bölgelerinde yük dağılımı değişiklikleri görülebilir. Bu durum ilerleyen yaşlarda ağrı ve fonksiyonel problemlerle kendini gösterebilir” ifadelerini kullandı.
“Tabanlık Her Çocuk İçin Uygun Değil”
Sezgin, tabanlıkların her düz taban çocuk için önerilmediğini belirtti. “Gereksiz tabanlık kullanımı, ayak kaslarının aktif çalışmasını engelleyebilir. Ancak ağrılı, fonksiyonel problemi olan ya da belirgin biyomekanik destek gerektiren çocuklarda tabanlık, etkili bir yardımcı olabilir. Bu karar, mutlaka bireysel değerlendirme sonrası verilmelidir” dedi.
Evde uygulanabilecek basit ama etkili egzersizlerin de önemli olduğunu vurgulayan Sezgin, “Ayak kaslarını güçlendiren egzersizler (parmaklarla havlu toplama, parmak ucunda yürüyüş, tek ayak denge çalışmaları gibi) ayak arkının gelişimini destekler. Ayrıca, çocuğun çıplak ayakla farklı zeminlerde yürümesi, duyusal gelişim açısından oldukça faydalıdır. Egzersizler, mutlaka fizyoterapist tarafından çocuğa özel olarak hazırlanmalıdır” açıklamasında bulundu.
Ayakkabı seçiminin de bu süreçte kritik bir rol oynadığını belirten Sezgin, “Ayakkabının esnek tabana sahip olması, ayağın doğal hareketine izin vermesi ve topuk bölümünün stabil olması son derece önemlidir. Ayağı sıkan, aşırı sert veya kalıplaşmış ayakkabılar, ayak gelişimini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle çocuklar için, mümkün olduğunca doğal hareket etmelerine olanak tanıyan ayakkabılar tercih edilmelidir” diye ekledi.